Europese Unie moet geen klein Amerika willen spelen

't Kan Anders
2001 nr. 1

hoofdmenu

inhoudsopgave

archief

over 'tKA

uw reactie

Zoals bekend denkt de Europese Unie in 2003 over een 'defensie'-macht te beschikken van maar liefst 60.000 mensen. Over dit verontrustende feit bracht dagblad Trouw afgelopen 7 december een artikel van vredesactivist Hans Feddema, met als kop: Euroleger kan beter sneuvelen. Kees Homan (generaal b.d.) en Bert Kreemers (Instituut Clingendael) dienden Hans op 13-12 in Trouw van repliek: Geen vrede zonder Euroleger. Volgens hen levert samenvoegen van nationale krijgsmachten in Europa besparingen op; ook juichen zij toe, dat er een eind komt aan 'het Europese onvermogen om (...) vredestaken uit te voeren (...).' In onderstaand artikel (van 17-12) reageert Hans op Homan en Kreemers.

Van militarisering van de EU is nog geen sprake, een eigen EU-leger is financieel minder verspillend en het voorkomt dat Europa met lege handen staat tegenover schending van mensenrechten. Deze argumenten van Homan en Kreemers (Trouw, 13 december) zijn niet nieuw. Sinds de Kosovo-oorlog worden ze in allerlei toonaarden gehanteerd om de EU toch maar een eigen militaire poot te geven.

Het is de vraag of Homan en Kreemers niet een te rooskleurig beeld geven om het plan plausibel te maken voor de hierover niet geraadpleegde Europese burgers.

Javier Solana

Ze gingen wijselijk niet in op de uiterst omstreden geheimhoudingsplannen van EU-'superminister' Javier Solana. Begrijpelijk, want geheimhouding is een eerste symptoom van militarisering. Zij leggen liever de nadruk op onschuldig lijkende vredesoperaties. Maar hoe dan te verstaan dat de Amerikaanse minister van defensie William Cohen onlangs zijn EU-collega's te Brussel waarschuwde dat door het EU-plan de NAVO 'een relikwie van het verleden' kan worden? Zo onschuldig is het dus ook weer niet.

Zeker, als de EU zich op termijn zou ontwikkelen tot een echte militaire macht. Die wens is beslist aanwezig binnen de EU. Frankrijk mag in Nice (1) op dit punt wat zijn teruggefloten, dat wil niet zeggen dat dit verlangen niet opnieuw de kop zal opsteken. Macht is nu eenmaal aantrekkelijk en heeft zo haar eigen dynamiek. Veel EU-lidstaten hebben een koloniaal verleden en twee van hen zijn bovendien nucleaire machten. Tenzij er een grote noodzaak zou bestaan voor een eigen EU-defensiemacht, lijkt het verstandig er niet aan te beginnen.

Extra miljarden

Welnu, die noodzaak is er niet. Generaalmajoor b.d. J. Schaberg noemt in het artikel 'Dansen om de nieuwe afgod' het EU-leger zelfs een 'onnodige en ongewenste schijnvertoning' en 'een nutteloze investering' (Het Parool, 7 december). Homan en Kreemers zijn positiever, maar toonden de grote noodzaak ervan niet aan. Hun financiële argument werd op de bijeenkomst in november in Brussel onderuit gehaald. Voor de EU-defensiemacht bleek het materiaal niet adequaat. Alles moet nieuw en moderner. Dus worden nu extra miljarden euro's uitgetrokken. Zeer dienstig voor de groei van de Europese defensie-industrie, ook onderdeel van de militaire logica. Het prijskaartje voor de Europese burger zal niet lager worden, wat Homan en Kreemers ook suggereren.

Machtsmisbruik

En waarom per se het EU-kader? De EU is economisch sterk in de wereld. In plaats van dat ten goede aan te wenden als een soort morele kracht, wordt om prestigeoverwegingen heil gezocht in de opbouw van een eigen militaire macht. En dat onder het mom van humanitaire interventie. Niet de 'lichtere' blauwhelmoperaties (zoals Unmee, in Ethiopië en Eritrea), die al in VN-kader plaatsvinden, maar de interventie voor 'zwaardere operaties'. De laatste zijn echter uitzonderingen en bovendien, zoals bleek bij de Kosovo-oorlog, kwetsbaar voor machtsmisbruik en het voorbijgaan aan (instemming van) de internationale rechtsorde. Daarvoor de EU een eigen militaire dimensie te geven, is gevaarlijk en snijdt weinig hout. Te meer omdat de bezwaren tegen 'gelegenheidscoalities' niet echt overtuigen.

Hans Feddema

1. in Nice was december 2000 de Eurotop (red.)

Zie voor de artikelen in Trouw: archief.trouw.nl/artikel
Informatie: feddema@wish.net