De les van Srebrenica

't Kan Anders
2002 nr. 4

hoofdmenu

inhoudsopgave

archief

over 'tKA

uw reactie

Anders dan Mient Jan Faber was ik in 1993 als vredesactivist tegen de Srebrenica-operatie. Ik ben voor 'peace-keeping', als het gaat om het bewaken van een vredesakkoord. Maar Srebrenica was een stad in oorlog en dan gelden de actie- en reactiepatronen van geweld. Politici onderkennen die patronen nauwelijks. Relus ter Beek en Lubbers dachten in 1993 louter in termen van goede bedoelingen. Srebrenica was echter inzet van strijd, voor de Moslims om de stad te behouden en voor de Bosnische Serviërs om haar te veroveren. Zo'n stad tot 'safe area' verklaren was zowel semi-partijkiezen als het scheppen van valse hoop. Ik voorzag vanaf het begin een drama.

De militaire situatie was van dien aard, dat evacuatie van non-combattanten de enige optie was. In plaats daarvan bracht men blauwhelmen in de stad. Dat was de (benarde) realiteit ontkennen en zo werd alles heel dubbel. Er was een waan van 'veilig' en een waan van 'vrede', maar in feite was het onveilig en oorlog. Dubbel was ook de aanwezigheid van circa 6000 Moslimsoldaten, die uitvallen deden naar omliggende dorpen en daar de mensenrechten schonden, terwijl Dutchbat de taak had hen te ontwapenen. Die soldaten weigerden zowel de uitvallen te stoppen als hun wapens af te geven. Dubbel was tevens, dat 'Sarajevo' dat ook niet wilde, daarin heimelijk gesteund door de Amerikanen, die het VN-wapenembargo jegens Bosnië saboteerden en stiekem hun klassieke strategie toepasten van 'de vijand van je vijand steunen'. Dutchbat ontdekte zo ineens nieuwe Amerikaanse wapens en uniformen in de stad.

Die uitvallen en ook het leveren van Amerikaanse wapens provoceerden de tegenpartij. De positie van Dutchbat werd door dit alles hoe dan ook een lacher. De Canadezen hadden niet voor niets hun biezen gepakt. Hadden wij dat in 1994 ook maar gedaan. Voorhoeve overwoog het. Dan hadden de Moslims tenminste tijdig eigen maatregelen kunnen nemen. Militair ingrijpen was ook geen optie. Dat is bijna nooit belangenloos, doet het conflict escaleren en vraagt extra slachtoffers. Maar schijnveiligheid bieden vraagt eveneens erg veel slachtoffers.

Hans Feddema