Sharons geweldsbeleid, een rampzalige aanpak

't Kan Anders
2002 nr. 5

hoofdmenu

inhoudsopgave

archief

over 'tKA

uw reactie

In 't Kan Anders van mei (magazine-editie) werden twee kritische brieven geplaatst, die reageerden op de tekst van de voorpagina van ons aprilnummer. Heleen ter Ellen beschrijft daar, als burgerwaarneemster in Palestina, haar ervaringen en gevoelens in Ramallah, de door het Israëlische leger deels verwoeste verblijfsstad van Arafat. Naast die tekst wordt de actie 'boycot Israël', met een lijst van Israëlische producten onder de aandacht gebracht. De beide reacties zijn naar strekking en inhoud te belangrijk om het bij plaatsing te laten. Te gemakkelijk zou dat kunnen worden opgevat als een 'wie zwijgt stemt toe'-zwaktebod.

Twee-staten-uitgangspunt
Maar: hoezeer we ook de aard en strekking van de gegeven kritiek begrijpen als vanuit emotie geboren, tegelijk mogen we de impliciete gedachtengang als zouden we ons keren tegen het bestaan en voortbestaan van de staat Israël niet onweersproken laten. Het tegendeel is juist waar: het Sharonse geweldsbeleid is niet alleen op zichzelf een onaanvaardbare handelwijze, maar het is bovendien een rampzalige aanpak vanuit het gezichtspunt van het zo bitter nodige naderbij brengen van echte vredediendende ontwikkelingen. Waarom? Internationaal is, na onnoemelijk veel verschrikkelijke ellende, de notie, de overtuiging, gemeengoed geworden dat het Israëlisch-Palestijnse conflict niet tot een acceptabele toekomst biedende oplossing KAN geraken dan op basis van het zogeheten twee-staten-uitgangspunt: Israël en de Palestijnse staat als twee soevereine staten die vreedzaam en zelfs in positieve samenwerking een betere toekomst kunnen realiseren.

Dit twee-staten-uitgangspunt is reeds lang door de VN erkend en aanvaard, zelfs de Verenigde Staten hebben bij monde van Bush (!!) zich daaraan (eindelijk) óók gebonden. Dus: volstrekt onaanvaardbaar is en blijft iedere opvatting waarbij hetzij de Israeli's hetzij de Palestijnen zouden worden gedwongen om óf te vertrekken (waarheen?!) óf zich te onderwerpen aan de totale zeggenschap van de ander. Zo kan het niet en zo mag het niet. Beide volken deel doen uitmaken van één staat onder één regering stuit af, niet alleen op de ontstane emotionele kloof, maar bovendien op de religieuze tegenstellingen, waarbij zowel aan Joodse als aan Palestijnse zijde fundamentalistische groeperingen eigen gelijk en eigen rechten verabsoluteren. Waar dus het twee-staten-uitgangspunt voorwaarde is voor een aanvaardbare oplossing dient alle beleid aan dit criterium te worden getoetst, zowel het beleid van de twee conflictpartijen als dat van wat wel (eufemistisch) de internationale gemeenschap wordt genoemd.

Heilloze geweldsroute
Wie ligt er nu dwars? In alle duidelijkheid: Israël. Het Likoedcongres verwierp kortelings nadrukkelijk het streven naar twee staten en eist daarmee feitelijk de onderwerping (of erger) van de Palestijnen. Sharon 'verkoopt' zijn beleid van bezetting van steden en ander Palestijns gebied als terreurbestrijding; tegelijk weet iedereen dat hij met zijn aanpak de bereidheid en de wil tot Palestijnse zelfmoordacties enorm stimuleert: die acties zijn pure wanhoopsdaden. Zou Sharon zelf geloven dat zijn beleid die wanhoop vermindert?? Het is een Gandhiaanse waarheid dat de aard van het gekozen middel determinerend functioneert op het te bereiken resultaat. Daarom kan Israëls toekomst én die van de Palestijnse staat straks alleen worden gediend door het doorbreken van het steeds opnieuw escalerende geweldspatroon. Dus door eindelijk, van weerszijden, tot de erkenning en het inzicht te geraken dat deze heilloze geweldsroute, die al zoveel rampen en ellende heeft veroorzaakt, als eindfase alleen tot de volledige catastrofe kan leiden.

Wel denken, maar niet zeggen
De grootste vijand van Israël én van de Palestijnen bestaat in het onvermogen en de onwil om afstand te nemen van eigen geweldsdenken, dat steeds meer en steeds erger het karakter vertoont van 'wishful thinking' en werkelijkheidsontkennende verblinding. Doorslaggevend in de huidige standpuntbepaling moet het onloochenbare feit zijn dat de PLO verder wil praten op basis van de twee-statenacceptatie, de Sharonregering niet. Niets is gevaarlijker en onjuister dan de identificatie van de Sharonse opvattingen met die van het Israëlische volk. Wat de Israëliërs bovenal willen is: bevrijd worden van de angst, veiligheid dus. En als die veiligheid tot stand gebracht kan worden door een Palestijnse staat te accepteren dan heeft men daar vrede mee! De aangenomen Netanyahu-motie op het Likoed-congres tegen de idee van een Palestijnse staat werd door Sharon afgewezen, hij weet dat het zó ligt en vreest ervan aantasting van zijn stellingname: zo moet je wel denken maar dat niet openlijk zeggen.

Vanzelfsprekend moet worden erkend dat het twee-staten-uitgangspunt wel voorwaarde vormt voor een zinnige oplossing van het Israëlisch-Palestijns conflict, maar dat die oplossing zelve daarmee nog geenszins rond is. Wanneer we alleen al denken aan onderwerpen als:

• de terugkeer van de vluchtelingen naar hun vroegere woongebieden,
• de verdere gang van zaken met het nederzettingenbeleid,
• de status van Jeruzalem,

dan kan zelfs de nauwelijks goed ingewerkte geïnteresseerde gemakkelijk inzien hoe welhaast diametraal de uitgangsstellingen van Israëliërs en Palestijnen, ieder vanuit eigen gezichtspunten, moeten zijn. Zodanig dat compromissen nauwelijks mogelijk zijn.

Concessies
Van beide kanten zullen vergaande concessies noodzakelijk zijn, concessies die men eigenlijk niet zou willen doen. Maar ook concessies waarvan men begrijpt en weet dat ze behoren tot de prijs die betaald moet worden om het Midden-Oosten voor het dreigende Armageddon te behoeden.

Tenslotte nog enkele kanttekeningen bij de in het mei-nummer van dit blad geplaatste brief van Wiemer Emmelkamp (Groningen) en die van de familie Hemelaar (Leiden):

1. Het volstrekt onrechtmatige en bar gewelddadige (Jenin) en agressieve gedrag van Sharon c.s. vraagt niet alleen om afwijzing maar ook om bestrijding. Boycot vormt vanouds een pacifistisch middel bij uitstek.
2. Het verwijt dat we ons met de afwijzing van het Israëlische geweld tot ondersteuners van de denkbeelden van Bin Laden en dergelijken zouden maken is ons inziens echt onhoudbaar. Met dezelfde logica kun je Bush verwijten dat hij, door Israël op te roepen tot onmiddellijke terugtrekking uit de Palestijnse gebieden, partij kiest voor Bin Laden. Een beetje onwaarschijnlijk....
3. De twee minuten stilte voor de Palestijnse slachtoffers bij de Paasmars 2002 vormden een protest tegen het regeringsbeleid van Sharon c.s... De afschuwelijke zelfmoordacties van Palestijnen maken uiteraard evenzeer onschuldige mannen, vrouwen en kinderen tot slachtoffer. Maar Arafat heeft, als Palestijns voorman, niet tot dergelijke acties opdracht gegeven.
4. Een demonstatie met brandende kaarsen heeft ook onze voorkeur boven het verbranden van vlaggen. Maar Sharon liet het vuur echt niet bij dat van brandende kaarsen.
5. In de brief van de familie Hemelaar lezen we:
   1. we zijn tegen geweld, ongeacht door wie en waarom gepleegd;
   2. we houden van vrede voor ieder mens en we willen dat alle wapens omgesmeed worden, uit welk kamp dan ook.
   Graag sluiten we met deze woorden onze reactie af.

Hans Wiebenga, namens de redactie

Ter lezing aanbevolen

De Groene Amsterdammer van 4 t/m 25 mei, nummer 18, is een 'Israël-special' waaraan werd meegewerkt door een groot aantal zeer terzake kundige mensen, die in hun opvattingen vaak ver uiteenlopen. Maar die wel verenigd zijn in hun overtuiging dat vrededienende oplossingen zowel mogelijk als noodzakelijk zijn. Van harte aanbevolen! Bestellen als volgt: maak 3,50 euro (incl. verzending) over op giro 5945692, ten name van De Groene, Amsterdam, onder vermelding van 'Israëlnummer 18'. Info (redactie): 020-5245511

Ook het drie-maandelijks blad 'De Brug', sinds '91 uitgegeven door 'Steuncomité Israëlische Vredesgroepen (SIVMO)' en 'Joods-Palestijnse Dialoog' is zeer informatief. Een jaarabonnement kost 20 euro, over te maken op giro 6181625, ten name van SIVMO, Amsterdam, onder vermelding van jaarabo. Info: 020-6795850.